DRUŠTVA

Kultura

DOGAĐANJA
  Bioskopi
  Galerije
  Koncerti
  Pozorište
  Radio
  Televizija

ŠKOLE
  Osnovne
  Srednje
  Univerzitet

UMETNOST 
  Pozorište
  Izdavaštvo
  Arhitektura
    Crkve
    Stilovi
    Zdanja
  Slikarstvo
  Vajarstvo
  Prim. umet.

DRUŠTVA
   Masoni
   DZSP
   Streljačka dr.

Između ostalih humanitarnih i dobrovornih ustanova u Pančevu je postojala Dobrotvorna zadruga Srpkinja pančevačkih. Viđenije Srpkinje okupile su se 6. marta 1894. godine u dvorani Više devojačke škole, sa namerom da formiraju zadrugu. Pančevačka Zadruga, čitamo u listu Ženski svet, broj 3 od 1. marta po starom kalendaru 1894. godine, bila je dvadeseta srpska ženska dobrotvorna zadruga u Austro-Ugarskoj monarhiji. Osnivačka skupština održana je 10. maja, a pravila, današnjim rečnikom rečeno statut, potvrđena decembra 1894. godine.

Cilj zadruge bio je da moralno i prosvetno pomaže srpski, poglavito ženski podmladak, ali se tokom višedecenijskog postojanja delatnost zadruge znatno proširila. Jedan od početnih zadataka bio je potpomaganje siromašnih učenica koje su se školovale u učiteljskim školama i na konzervatorijumu.

Tokom Prvog svetskog rata rad Zadruge je bio obustavljen, a neposredno nakon završetka rata i obnavljanja rada, Zadruga pomaže u smeštaju i ishrani vojnika i ranjenika u Pančevu. Kada su u naš grad stigle, bežeći od boljševizma, izbeglice iz Rusije, Zadruga im je pružala novčanu pomoć i izdržavala Rusku kuhinju od 1924. do marta 1943. godine

Od 2. januara 1903. godine, pa sve do 1944. pod pokroviteljstvom Zadruge postojala je trorazredna Radenička škola u kojoj su Srpkinje svih staleža dobijale obrazovanje u domaćoj privredi i usavršavale se u ručnom radu. Od 1924. godine proširena je tkaonicom banatskih ćilima.

Zadruga se finansirala od dobrovoljnih priloga članica i dobrotvora, zaveštanja i kamata na osnovni imetak, i od prihoda ostvarenih na dobrotvornim manifestacijama - zabavama, igranakama, predavanjima, priredbama i izložbama. Dobrotorna zadruga Srpkinja pančevačkih sarađivala je sa drugim srpskim kulturnim, prosvetnim i nacionalnim ustanovama, kao i sa strukovnim, humanitarnim i potpornim udruženjima drugih etničkih grupa i veroispovesti.

Pune 34 godine Zadruga je koristila prostorije Više devojačke škole za održavanje skupova i skupština, kao i druge sale u gradu za priredbe. Godine 1928. Zadruga se useljava u kuću u današnjoj Lenjinovoj ulici broj 15, koju je darovala Marija Radosavljević uz obavezu Zadruge da osnuje Zadužbinu Vase i Drage Radosavljević.

Ulaskom nemačkih trupa u Pančevo, Dom Zadruge preuzima okupatorska vojska, a Zadruga nastavlja delatnost uz izvesne teškoće i u smanjenom obimu. Ulaskom partizanskih jedinica u Pančevo u Zadružnu kuću useljava se, bez pristanka vlasnika, Mesni odbor Crvenog krsta, a svi naknadni zahtevi Gradskom narodnooslobodilačkom odboru da se kuća vrati posedniku su odbijeni. Početkom pedesetih ovde su prostorije Gradskog i Sreskog odbora Saveza boraca, Gradskog komiteta Narodne omladine i Gradskog saveta Saveza Pionira. Aktivnosti Zadruge polako zamiru, da bi se ova humanitarna ustanova, nakon šezdesetogodišnjeg postojanja, ugasila 1954. godine. Na osnovu rešenja Sekretarijata za unutrašnje poslove sreza pančevačkog, policije dakle, od 20. maja 1954. godine, Zadružna kuća proglašena je narodnom imovinom, što je značilo neformalnu zabranu rada. Krajem 50-tih ovde se nalazi Servis za usluge u domaćinstvu, zatim krojačka radionica “Moda”, a poslednjih dvadesetak godina kuhinja Predškolske ustanove “Dečja radost”.